Prof. Dr. Mustafa Usta: “Bir çocuğun dünyasını anlamak, toplumun geleceğini değiştirebilir.”

Üsküdar’da “Ailede Otizme Güncel Yaklaşımlar” Paneli Büyük Katılımla Gerçekleşti.

Türkiye’de engelli bireylerin toplumsal hayata tam ve etkin katılımı konusunda yaşanan güçlükler, hem bireysel mutluluğu hem de toplumsal huzuru doğrudan etkilemeye devam ediyor. Ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 12’sini oluşturan engelli bireylerin karşılaştığı dışlanma ve yalnızlaşma, acil çözüm üretmeyi gerekli kılan önemli bir toplumsal gerçeklik olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), giderek artan yaygınlığıyla özel bir dikkat gerektiriyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin (CDC) 2022 verilerine göre her 31 çocuktan biri otizm tanısı almakta ve bu oranın önceki yıllara kıyasla çarpıcı şekilde arttığı görülmektedir. Bu artışın bir yönü teşhis ve farkındalıktaki gelişmeleri ifade ederken; diğer yönü ise genetik, çevresel ve biyolojik nedenlerin hâlen net olarak açıklanamamış olmasını ve alandaki çaresizliği gözler önüne sermektedir. Türkiye’de bugüne kadar hayata geçirilen Otizm Eylem Planları, önemli bir çerçeve çizmiş olsa da uygulamada hedeflenen sonuçların ancak sınırlı bir kısmına ulaşılabilmiştir.

Bu önemli başlıkların ele alındığı “Ailede Otizme Güncel Yaklaşımlar” Paneli,
4 Aralık 2025 tarihinde Bağlarbaşı Kültür Merkezi’nde,
Otizm ve Engelli Dernekleri Federasyonu (OTEF), Türkiye Otistiklere Destek ve Eğitim Vakfı (TODEV), Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğü ve Üsküdar Belediyesi iş birliğinde düzenlendi.

Prof. Dr. Mustafa Usta: “Otizme yönelik bilinçli yaklaşımlar, daha kapsayıcı bir toplumun anahtarıdır.”

Panelin açılış konuşmasını yapan OTEF Federasyonu ve TODEV Vakfı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Usta, otizm alanında Türkiye’nin karşı karşıya olduğu yapısal sorunlara dikkat çekerek şu mesajı verdi:

“Otizm artık yalnızca bireysel bir sağlık meselesi değil; sosyal, ekonomik ve kamusal boyutları olan büyük bir toplumsal meseledir. Ailelerin en temel kaygısı olan ‘bizden sonra çocuğumuz ne olacak?’ sorusuna bugün hâlâ net bir cevap veremiyoruz.”

Prof. Dr. Usta konuşmasında, OTEF ve TODEV olarak kamuoyuna sundukları çözüm önerilerini de paylaştı:

Otizmli bireylerin sağlık ve eğitim verilerinin tek bir resmi merkezde toplanması, yıllık ilerleme raporlarının hazırlanması,
Her il ve büyük ilçede gündüzlü aktif yaşam ve bakım merkezlerinin kurulması,
Sağlık Bakanlığı bünyesinde kriz müdahale ekiplerinin tüm illerde yapılandırılması,
Ulusal düzeyde güçlü bir Otizm Araştırma Enstitüsü kurulması,
Ailelerin en büyük korkusu olan “bizden sonra” sorununa çözüm sağlayacak yaşam evleri ve yaşam köylerinin oluşturulması,
Vergi düzenlemeleri, ek gelir desteği, psikolojik danışmanlık ve sosyal desteklerin güçlendirilmesi.

Usta, “Aile Yılı” kapsamında düzenlenen bu panelin, hem bilim insanlarının hem de ailelerin sesini duyurmak açısından çok önemli olduğunu vurgulayarak tüm kamu kurumlarını ortak sorumluluğa davet etti.

Otizme Bütüncül Tıbbi Bakış Ele Alındı

Panelin ilk oturumunda Prof. Dr. Recep Keşli, “Otizmde Tıbbi Bütüncül Bakış ve Güncel Yaklaşımlar” başlıklı sunumuyla mikrobiyota–beyin ekseni, bağışıklık sistemi, nöroenflamasyon ve genetik–epigenetik faktörlerin otizmdeki rolüne dikkat çekti.

Otizmin yalnızca davranışsal değil; sindirim sistemi, bağışıklık ve sinir sistemi ile doğrudan ilişkili çok boyutlu bir tablo olduğu bilimsel verilerle aktarıldı.

Otizmli Çocuklarda Uyku Sorunları Masaya Yatırıldı

İkinci oturumda Doç. Dr. Ümmügülsüm Gündoğdu, otizmli çocuklarda uyku problemlerinin davranış krizlerini, dikkat eksikliğini ve öğrenme güçlüklerini artırdığını belirtti. Uyku hijyeni, duyusal düzenlemeler ve uzman kontrolündeki melatonin desteğinin etkili olduğu vurgulandı.

Aile Odaklı Eğitimler Kalıcı Başarı Sağlıyor

Üçüncü oturumda Öğretim Üyesi Dr. Samet Göç, problem davranışların işlevsel analizini ve aile temelli müdahale modellerini anlattı. Ailenin sürece aktif katılımı olmadan kalıcı gelişimin mümkün olmadığı özellikle vurgulandı.

Panelden Öne Çıkan Ana Sonuçlar

Bütüncül tıbbi yaklaşım artık zorunlu bir standarttır.
Uyku sorunları, otizmde kritik müdahale alanıdır.
Aile odaklı eğitimler, kalıcı değişimin temel anahtarıdır.
Yetişkin otizmi alanında büyük hizmet boşlukları vardır.

Ulusal Politikalara Katkı Hedefleniyor

Panel sonunda yapılan genel değerlendirmede, etkinliğin hem aileler hem de profesyoneller için yüksek düzeyde katkı sunduğu ifade edildi. Katılımcı geri bildirimleri doğrultusunda panelin her yıl daha geniş katılımla tekrarlanmasına karar verildi.

Panel sonuçlarının, Türkiye’de otizm politikalarının geliştirilmesine yön verecek önemli bir kaynak olması hedefleniyor.

Düzenleyen Kurumlar:

STK GÜNDEM